Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Adana Ticaret Borsası (1913-1930)
![](https://ojsdergi.com/ojsicons/gor.png)
![](https://ojsdergi.com/ojsicons/pdf.png)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.6526406Anahtar Kelimeler:
Adana, Ticaret Borsası, Pamuk, EkonomiÖzet
Alım-satımı yapılacak malın fiyat tespitinin yapıldığı, alıcı ve satıcılar için aracıların bulunduğu; alım-satımın belirli kurallar çerçevesinde yapıldığı ve bu kurallara uymayanlara karşı belirli yaptırımların uygulandığı kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlara borsa adı verilir. Dünya’da ilk ticaret borsası 1530’da Lyon’da faaliyete geçmiştir. Osmanlı’da 1886 tarihli Umum Borsalar Nizamnamesi ile ticaret borsaları faaliyetine başlamıştır. XIX. yüzyıl ortalarından itibaren Avrupa’dan gelen pamuk talepleri Çukurova pamuğuna olan ilgiyi artırmıştır. Dünya pamuk piyasasından habersiz Çukurovalı pamuk üreticisi, çoğu zaman elindeki ürünü dünya piyasasından çok ucuza satmıştır. 1909 yılında İtidal Gazetesi, Adana’da bir ticaret borsası kurulması yönünde bir kamuoyu oluşturmayı başarmıştır. Adana Sanayi ve Ticaret Odası bünyesinde 1913 yılında bir ticaret borsası kurulması izni alındıktan sonra Adana Ticaret Borsası 6 Eylül 1913 tarihinde görkemli bir açılış töreni ile ticaret hayatındaki yerini almıştır. Bu çalışmada 1913 yılında faaliyete geçen Adana Ticaret Borsası’nın 1930’lu yıllara kadar faaliyetleri, borsa yöneticileri, borsanın denetim ve yaptırım faaliyetlerini nasıl gerçekleştirdiği ve pamuk ticaretinde hangi ölçütler uygulandığı ele alınmaya çalışılacaktır. Yapılan literatür taramasında Adana ekonomi tarihi içerisinde önemli bir kurum olan Adana Ticaret Borsası üzerine müstakil bir çalışmaya rastlanılamamıştır. Uzun yıllar Adana Ticaret Borsası Umumi Kâtiplik görevini yürüten Süleyman Sergici’nin Adana Ticaret Borsası tanıtım kitapları ve yıllıkları bu araştırmanın ana kaynağını oluşturmaktadır.
Referanslar
Gazeteler
Adana Ticaret Gazetesi (01 Temmuz 1934). S.74.
İtidal (24 Şubat 1324). S.24.
İtidal (25 Nisan 1325). S.38.
Yıllıklar
Adana Vilayet Salnamesi, (1309).
Adana Vilayet Salnamesi (1319).
Kurum Yayınları
Adana Ticaret ve Sanayi Odası (1944). Tahmin Raporu 1944-1945 Mevsimi Çukurova ve Mıntıkası Birinci Pamuk ve Hububat Tahmin Raporu. Adana: Adana Ticaret ve Sanayi Odası Yayınları.
Adana Ticaret Odası (1984). Adana İli Ekonomik Etüdü. Adana: Adana Ticaret Odası Yayınları.
Adana Ticaret Odası (1987). Adana Ticaret Odası Albümü 1984-1987. Adana: Adana Ticaret Odası Yayınları.
Adana Ticaret ve Zahire Borsası (1928). Adana Ticaret ve Zahire Borsası, 1927-1928 Senesine Ait İstatisik Mecmuası, Adana: Türksözü Matbaası.
Makale ve Kitaplar
Aktolga, İ., Tekeoğlu, B. (2040). 110. Kuruluş Yılında Adana Ticaret Odası, Adana: Eren Ofset.
Eldem, V. (1994). Harp ve Mütareke Yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomisi. Ankara: TTK Yayınları.
Ener, K. (1964). Tarih Boyunca Adana Ovasına Bir Bakış. İstanbul: Berksoy Matbaası.
Öztürk, Ö. (2010). Türkiye’de Büyük Sermaye Grupları Finans Kapitalin Oluşumu ve Gelişimi. İstanbul: Sosyal Araştırmalar Vakfı Yayınları.
Sergici, S. (1938). Adana Ticaret Borsası 1936-1937. Adana: Türksözü Basımevi.
Sergici, S. (1940a). Adana Ticaret ve Zahire Borsası Yıllığı 1938-1939. Adana: Türksözü Basımevi.
Sergici, S. (1940b). Adana Ticaret ve Zahire Borsası Yıllığı 1939-1940. Adana: Bugün Matbaası.
Sergici, S. (1942). Adana Ticaret ve Zahire Borsası 1940-1941 Yıllığı. Adana: Türksözü Matbaası.
Sergici, S. (1945). Adana Borsası. Adana: Bugün Basımevi.
Sergici, S. (1954). Adana Borsasının Kitabı 1952-1953. Adana: Demokrat Matbaası.
Sergici, S. (1963). Adana Ticaret Borsasının 50. Yıl Kitabı. Adana: Gürpınar Basımevi.
Varlık, M. B., Emiroğlu, K., Türkoğlu, Ö. (2008). Adana Sanayi Tarihi. Adana: Adana Sanayi Odası Yayınları.
Vural, H. (1945). Adana Ticaret Rehberi 1943-1944. Adana: Bugün Matbaası. Yurt Ansiklopedisi, (1981). Adana. C.1, İstanbul: Anadolu Yayıncılık, s. 7-181.
Yurtsever, C. (2013). Çukurova’da Tarımın Tarihi, Adana: Adana Ticaret Borsası Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc/4.0/88x31.png)
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.